Dna'nın Eşlenmesi
6 Eylül 2026
DNA Molekülünün Büyüklüğü
DNA molekülünün büyüklüğü, nükleotidlerin sayısına göre değişir. E. Coli DNA’sı, açıldığında 1,5 mm uzunluğundadır. İnsanın 46 kromozomunda bulunan DNA’nın toplam uzunluğu ise 140 cm kadardır.
DNA’nın Hücrede Bulunduğu Yerler
Prokaryot hücrelerde DNA, sitoplazmadan bir zarla ayrılmaz. Ökaryotlarda ise çekirdek, mitokondri ve kloroplast DNA taşır.
DNA’nın Kendini Eşlemesi (Replikasyon=Duplikasyon)
Watson ve Crick, DNA’nın kendini eşlemesi için hipotezlerini ortaya koymuşlardır. Bu hipoteze göre, DNA kendini eşlediğinde iki iplik birbirinden ayrılır ve her ipliğin karşısına yeni bir iplik sentezlenir. Bu şekilde başlangıçta var olan DNA molekülünün bir kopyası çıkarılmış olur. Ancak hipotez deneysel olarak desteklenememiştir.
DNA’nın Kendisini Eşlemesi Nasıl Olur?
Konservatif mekanizma, semikonservatif mekanizma ve dispersif mekanizma olmak üzere üç mekanizma ortaya atılmıştır. Bu mekanizmalardan hangisinin geçerli olduğuna dair deneyler, Messelson ve Stahl tarafından yapılmıştır.
Messelson ve Stahl Deneyi
Deney için E. coli bakterileri ve azotun 14N (hafif ya da normal azot) ve 15N (ağır azot) izotopları kullanılmıştır. Bakterilerin DNA’sının tamamı ağır azot (15N) içeren besi yerinde üretilerek tamamen ağır azot taşıyan bakteri DNA’ları elde edilmiştir.
Ardından, normal azot (14N) içeren ortamda 20 dakika bekletilerek DNA’nın kendini 1 kez eşlemesi sağlanarak birinci nesil elde edilmiştir. Birinci nesil bakterilere ait DNA’lar tüp içerisinde santrifüje uğratıldığında bantlaşma tüpün orta kısmında gerçekleşmiştir. Bu sonuç tam korunumlu (konservatif) mekanizmanın çürümesine sebep olmuştur.
Aynı işlem normal azot içeren ortamda 40 dakika bekletilerek tekrarlanmış ve ikinci nesil bakteriler elde edilmiştir. Bu bakterilere ait DNA’ların santrifüj sonucu, biri üstte biri ortada olmak üzere 2 bant oluşmuştur. Tüpte iki farklı bant oluşması, parçalı (dispersif) mekanizmanın çürümesine sebep olmuştur.
Sonuç olarak, Messelson ve Stahl deneyleri DNA’nın kendisini yarı korunumlu mekanizma ile eşlediğini ortaya koymuştur.